دژنراسیون ماکولا از پیشگیری تا درمان

دژنراسیون ماکولا چیست؟
لکه ی زرد رنگی در قسمت شبکیه ی چشم وجود دارد که ماکولا نامیده میشود.این لکه ی زرد باعث وضوح دید شده و در فعالیتهایی همچون خواندن و رانندگی تاثیر گذار است و همچنین به نور بسیار حساس است.دژنراسیون ماکولا(Macular degeneration) به معنای از بین رفتن همین لکه ی زرد است.آسیب به ماکولا در قسمت شبکیه چشم به دو نوع خشک (Dry) و تر (Wet) تقسیم میشود که ۹۰ درصد افراد به نوع خشک این بیماری دچار میشوند.

دژنراسیون ماکولا وابسته به سن( ARMD OR AMD/Age related Macular Degeneration )
سن تاثیر مستقیم با این بیماری دارد و با افزایش سن خطر ابتلا به این بیماری نیز بیشتر میشود.این بیماری در افراد بالای ۶۵ سال و به خصوص در زنان شیوع بیشتری دارد.هرچند این بیماری معمولا در افراد مسن دیده میشود اما تاثیر ژنتیک بر این بیماری اثبات شده است.

علت بیماری دژنراسیون ماکولا
تا به امروز دلیل اصلی این بیماری مشخص نیست.نوع خشک ممکن است بر اثر پیر و نازک شدن بافت ماکولا، رسوب رنگدانه‌ها در ماکولا، یا ترکیبی از این دو ایجاد گردد.و در نوع تر عروق خونی جدید در زیر شبکیه رشد نموده و خون و مایع از آنها نشت می‌کند که باعث مرگ سلول‌های شبکیه شده و باعث ایجاد نقاط کور در دید مرکزی می گردد.

عوامل زیر میتواند خطر ابتلا به بیماری دژنراسیون ماکولا را افزایش دهد:
افزایش سن
فشار خون بالا
استعمال دخانیات
چاقی به خصوص چاقی شکمی
مصرف چربی و کلسترول بالا
تصلب شرایین(سختی سرخرگها)
مصرف اسیدهای چرب امگا ۶ که در روغن‌های نباتی وجود دارد
تابش مستقیم نورخورشید به چشم(این مورد به اثبات نرسیده است)
ژنتیک(تحقیقات صورت گرفته تاثیر ژنتیک بر این بیماری را ثابت کرده است)
مصرف برخی داروها که سمی هستند نیز میتواند باعث این بیماری شود مانند کلروکین (دارویی ضد مالاریا) یا فنوتیازین‌ها و دسته‌ای از داروهای روانپزشکی از جمله داروی فینگولامید.

علائم و نشانه های بیماری دژنراسیون ماکولا
معمولا این بیماری در ابتدا هیچ نشانه ای ندارد و نشانه ها به یکباره نمایان میشود؛ نشانه های زیر میتواند علائم اولیه ی بیماری دژنراسیون ماکولا باشد:

_ کاهش دید تدریجی یا ناگهانی
_ موجدار دیدن خطوط صاف
_ تاری دید
_ لکه‌های تیره در مرکز دید

تشخیص بیماری دژنراسیون ماکولا
این بیماری به خودی خود نمی‌تواند منجر به کوری شود. تنها تعداد بسیار کمی از این افراد کاملاً دید خود را از دست میدهند. تقریباً در همه موارد مقداری دید باقی مانده که عمدتاً محیطی است. بیماری های دیگری میتواند منجر به ایجاد حاد این بیماری شوند مانند:(سکته مغزی شدید یا تروما و عدم درمان گلوکوم و غیره).با از بین رفتن دید مرکزی عملکرد بینایی عمیقاً تحت تأثیر قرار گرفته و فعالیتهایی مانند خواندن و مطالعه بدون دید مرکزی بسیار دشوار خواهد بود. در بسیاری موارد قبل از اینکه بیمار دچار علائم شود چشم پزشک علائم اولیه بیماری را در معاینه تشخیص می‌دهد. این کار معمولاً از طریق تست میدان بینایی انجام میشود. در دژنراسیون ماکولا دید مرکزی مختل شده و بیمار در مرکز دید خود لکه‌ای سیاه می‌بیند.

راه های درمانی دژنراسیون ماکولا
تاکنون درمان قطعی برای این بیماری یافت نشده اما ره هایی وجود دارد که میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند و همچنین باعث بهبود دید بیمار شود.

۱_ مصرف ویتامین ها و مواد معدنی برای جلوگیری از پیشرفت دژنراسیون ماکولا :
ویتامین هایی که آنتی اکسیدان هستند مانند ویتامین A ، C و E ممکن است ماکولا را در برابر تخریب محافظت کنند. نشان داده شده‌است که مصرف ویتامین‌های C ، E ، A و روی، خطر پیشرفت بیماری را در برخی بیماران تا ۲۸%کاهش می‌دهد. بنابراین به بیماران در خطر ابتلا به AMD پیشرفته توصیه میکنند آنتی‌اکسیدان و روی به مقادیر زیر مصرف کنند:
۵۰۰ میلی‌گرم ویتامین C
۴۰۰ واحد ویتامین E
۱۵ میلی‌گرم بتا-کاروتن (ویتامین A)
۸۰ میلی‌گرم اکسید روی
مصرف بتا_کاروتن و استعمال سیگار میتواند خطر ابتلا به سرطان ریه را افزایش دهد به همین دلیل افرادی که سیگار میکشند یا به تازگی سیگار را ترک نموده اند نیاید از ویتامین A استفاده کنند.
مصرف اسیدهای چرب امگا ۳ که در ماهی به میزان فراوان یافت می‌شود نیز اثر حفاظتی در مقابل دژنراسیون ماکولا دارد.

۲_ درمان دژنراسیون ماکولا با لیزر :
فوتوکوآگولاسیون با لیزر (Laser Photocoagulation) با تخریب و عایق بندی عروق خونی جدید و جلوگیری از نشت خون و مایع باعث بهبود بیماران مبتلا به نوع تر این بیماری می‌شود. در این روش جای لیزر بر روی شبکیه مانند زخمی باقی مانده و باعث بوجود آمدن نقاط کور در دید بیمار می گردد.

۳_ درمان دارویی دژنراسیون ماکولا با ورتپورفین:
اولین دارویی که برای نوع تر بکار می‌رود ورتپورفین است.در این روش درمانی، دارو به دست بیمار تزریق شده و سپس با استفاده از یک لیزر غیر حرارتی فعال می‌شود. فعال شدن دارو باعث ایجاد واکنشی شیمیایی می‌شود که عروق خونی غیرطبیعی را از بین می‌برد. از هر ۶ بیمار که با این روش درمان میشوند دید یک نفر تا حدودی بهبود میابد و این دو برابر بیمارانی است که این دارو را مصرف نمیکنند.

۴_ درمان دژنراسیون ماکولا با جاگذاری تلسکوپ (Implantable Telescope):
تلسکوپ مینیاتوری قابل جاگذاری (Implantable Miniature Telescope) در اواخر دهه ۹۰ اختراع شد. این وسیله تلسکوپی کوچک است که تصویر را بزرگ کرده و بر روی شبکیه می‌اندازد. بزرگ شدن تصویر سبب می‌شود که نسبت قسمت تخریب شده ماکولا به اندازه تصویر کم شده و در نتیجه لکه‌هایی که در دید مرکزی دیده می‌شوند کوچکتر شوند.

۵_ درمان دژنراسیون ماکولا از طریق فیلتراسیون خونی (Blood Filtration):
در این روش که حدود دو دهه پیش توسط ژاپنی‌ها ابداع شد جریان متفاوت خون در غشاء سبب کاهش مقدار بعضی از پروتئین‌ها و اسیدهای چرب که مقدارشان زیاد است و ممکن است مضر باشند می‌شود. این تکنیک در بیماریهای مختلفی بکار گرفته شده‌ است ولی نوع جدیدی از آن بنام رئوفرزیس (Rheopheresis) برای درمان نوع خشک AMD تست گردیده است.

۶_استفاده از وسایلی که برای کاهش بینایی استفاده می‌شوند در درمان دژنراسیون ماکولا:

هر چند اخیراً برای درمان AMD پیشرفت‌های زیادی صورت گرفته‌ ولی دید از دست رفته قابل بازگشت نیست. برای بیمارانی که دیدشان را از دست داده‌اند وسایلی وجود دارد که با استفاده از لنزهای بزرگ کننده و نور زیاد به بهبود بینایی کمک می‌کنند. بعضی از این وسایل تصویر را به قسمت‌های محیطی تر شبکیه و خارج از محدوده ماکولا انتقال میدهند.

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “دژنراسیون ماکولا از پیشگیری تا درمان”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ صحیح را وارد نمایید(از اعداد انگلیسی استفاده کنید) *